Osmanlıdevletinde yetişen âlimlerin ve velîlerin büyüklerinden ve ŞemsüddînFenârî`nin torunlarından. İsmi, Ali bin Yûsuf Bâlî bin ŞemsüddînMuhammed Fenârî`dir. Osmanlı Devletinin ilk şeyhülislâmı MollaFenârî`nin oğlu Molla Yûsuf`un çocuğudur. Lakabı Alâeddîn olup,dedesine nisbetle Fenârî dendi. Bursa`da doğup büyüdü. Doğum târihibilinmemektedir. 1497 (H.903) senesinin sonlarına doğru Bursa`da vefâtettiği rivâyet edilmektedir. Dedesi Molla Fenârî`nin kabrinin yanınadefnedildi.
Alâeddîn Fenârî, küçük yaştan îtibârenilimle meşgûl olmaktan çok zevk duyardı. Gençliğinde İran`a gitti.Hirat şehrindeki âlimlerden ders aldı. Sonra Semerkand ve Buhârâ`yagidip, oradaki âlimlerden de okudu. Her ilimde derinleşti.Hattâ,kendisini orada müderris yaptılar. Sonra memleketini çok özledi veFâtih Sultan Mehmed Hanın ilk zamanlarında Anadolu`ya geldi.
Diğer taraftan büyük âlim Molla Gürânîhazretleri, Fâtih Sultan Mehmed Hana her zaman Molla Fenârî`ninçocuklarının korunmasını belirtir ve onlardan birisinin yüce dîvânüyesi olacağını söylerdi.
Alâeddîn Ali Anadolu`ya ayak basınca,durumunu Pâdişâh`a bildirdi. Âlimleri çok seven Fâtih Sultan MehmedHan, Hocasının da sözlerini hatırlayarak onu Bursa`daki ManastırMedresesine müderris tâyin etti. Sonra da, Sultan İkinci MurâdMedresesinde vazîfelendirdi. Ardından Bursa kâdısı, en sonra dakâdıasker yaptı. On yıl bu yüksek mevkide kalarak, ilmin ve âlimlerinşerefini korudu. Pekçok âlim, onun yüksek himmetiyle, lâyık olduklarışerefli hizmetlerin zirvesine ulaştı. Bir süre sonra kâdıaskerlikvazîfesinden ayrıldı ve emekli oldu.
Sultan İkinci Bâyezîd Han pâdişâh olunca,Rumeli kâdıaskerliğine getirildi. Sekiz yıl bu vazîfede kaldı. Sonra buvazîfeden ayrılıp, Bursa`ya döndü. Burada günlerini ders okutmak veibâdet etmekle geçirip, Cumâ ve Salı günlerinin dışında her gün dersverir, gayretle çalışırdı. Senenin üç mevsiminde, Keşîş Dağı eteğinde,halenKadı Yaylası denilen yerde bir ev yaptırıp, orada oturmağı âdetedinmişti. Derslerini de burada okuturdu. Ancak kışın şiddetlizamânında şehire inerdi. Dâimâ ilimle meşgûl olurdu. Yatakta yatmazdı.Uyku bastırınca duvara dayanır, önünde kitap dururdu. Uyanınca kitababakardı. Bu kadar çok ilim sâhibi olmasına rağmen, fazla kitapyazamadı. Çünkü vakitlerinin çoğunu, kâdılık ve ders okutmakla geçirdi.Sâdece nahivde Kâfiye Şerhi`ni ve bir de, matematikte Tecnîs`in birkısmının şerhi olan bir risâleyi yazdı. Matematik ilminin her dalındamâhir idi. Kelâm, usûl, fıkıh, belâgat ilimlerinde pek derin bir âlimidi. Akıllı, edebli ve vakûr idi.
Alâeddîn Ali, tasavvuf ilmiyleuğraşmaktan da büyük haz duyardı. Aklî ve naklî ilimlerde yüksekderecelere eriştikten sonra, tasavvufta mürşid-i kâmil derecesineyükselmiş olan Şeyh Hacı Halîfe`nin huzûruna gidip, ona talebe oldu. Buzât, Zeyniyye yolunun büyüklerinden idi. Vefâtına kadar onun yanındanayrılmadı, böylece yüksek mârifetlere kavuştu.
Vakitlerinin çoğunu talebelerine dersokutmakla, ilmî mütâlaalarla geçirdi. Yüksek talebelerinden birisi ileMutavvel kitabını okumaya başlamışlardı. Her satırında birçok meseleyetemas edildiğinden, mütâlaaları uzayıp gitti. Günde iki-üç satırdanfazla okuyamıyorlardı. Okunan yerleri, kuşluk vaktinden ikindi namazınakadar îzâh ederdi. Bu minvâl üzere altı ayda, kitabın yarısına kadargelebilmişlerdi. En sonunda talebesine;
Molla! Bu kitabın okunma usûlü budur.dedi ve bundan sonra hergün ikişer yaprak okutmakla, kitabın diğerbölümlerini kısa zamanda tamamladı.
O talebe şöyle anlatmaktadır: Bedî`î,edebî sanatlarına geldiğimizde, bu sanatların her birine Farsçabeyitlerden pekçok örnekler gösteriyordu. Ben o sırada;
Ne çok Fârisî beyitler ezberlemişsiniz.dedim. O da; Acem, İran talebeleri, âdet olarak, hergün ikindinamazından sonra toplanıp, şiir üzerinde müzâkere ederlerdi. Bunlar, ogünlerde ezberlediğimiz şiirlerdir. İran`dan döndüğüm günlerde,ezberlediğim şiirleri kontrol etmiştim de, on bin gazeli bulmuştu.cevâbını verdi.
Birgün yanındakilere buyurdu ki: Cenâb-ıHakdan üç dileğim vardır: Evli-barklı olarak evimde ölmemi,hastalığımın pek uzun sürmemesini ve îmânla rûhumu teslim etmemiistiyorum. Talebelerinden bâzı âlimler dediler ki:
O evde, ondan önce kimse ölmedi. Öğlenamazını kıldıktan sonra hastalanıp, ikindi ezânı okunurken ömrü tamâmoldu. Böylece iki arzusu yerine geldi. Umulur ki, üçüncü duâsı da kabûledilmiş ola!
Şâir olup şiirlerinde Gammî mahlasınıkullanmıştır.
Oğlu Muhammed Çelebi de, ilim ve fazîletsâhiplerinden olup, 1550 (H.957) senesinde vefât etti. Bunun lügatilmine dâir Lisân-ül-Hikmet adında Arabca ve Farsça ile karışıkyazılmış bir lügatı ve Mollazâde`nin Hidâye Şerhi kitabına yaptığıhâşiyesi vardır.
1) Mu`cem-ül-Müellifîn; c.7, s.264
2) Esmâ-ül-Müellifîn; c.1, s.739
3) Şezerât-üz-Zeheb; c.8, s.18, 19
4) Fevâid-ül-Behiyye; s.139, 140
5) Şakâyik-ı Nu`mâniyye Tercümesi(Mecdî Efendi); s.199
6) El-Kevâkib-üs-Sâire; c.1, s.278
7) Tâc-üt-Tevârih; c.2, s.501
8) Güldeste-i Riyâz-i İrfân; s.245
9) İslâm Meşhûrları Ansiklopedisi;c.1, s.315-316
10) İslâm Âlimleri Ansiklopedisi;c.13, s.239
ALÂEDDÎN ALİ FENÂRÎ (Alâeddîn Ali bin Yûsuf) kabir adresi konusunda bilginiz varsa lütfen 
