MevlânâCelâleddîn-i Rûmî hazretlerinin meşhûr talebelerinden ve bağlılarından.Hayâtı hakkında yeterli bilgi yoktur. Doğum yeri ve yılı bellideğildir. 1285 (H.684)te Konya`da vefât etti.
Kendisinin asıl adı Yûsuf, babasının adıise İzzeddîn`dir. Mevlânâ hazretlerinin babası Behâeddîn Veled ileHorasan`dan geldiği veya kâfileye Karaman`da katıldığı rivâyetedilmektedir. Ancak Horasan`dan geldiği görüşü daha kuvvetlidir.
Yûsuf bin İzzeddîn, Konya`da Mevlânâhazretlerinin sohbetleri ile olgunlaştı. Tasavvuf yolunda ileriderecelere kavuştu. Kendisini Mevlânâ hazretleri çok sevdiği içindergâhtan hiç çıkmak istemediğinden, ona dergâhın aşçılığı verildi.Böylece devâmlı hocasının sohbetlerinde bulunmaya ve ondan istifâdeyeçalıştı.
Yûsuf bin İzzeddîn bir gün yemekpişireceği esnâda dergâhta hiç odun kalmadığını gördü. Yemek vakti deyaklaşmış olup, odun tedârik etmek çok zaman alacaktı. Mahcup bir hâldeMevlânâ hazretlerinin huzûruna vardı ve; Efendim mutfakta hiç odunkalmamış ne yapayım? diye sordu. Mevlânâ`nın latife yollu; Kazanınaltına ayaklarını sokarak kazanı kaynat! demesi üzerine, Yûsuf Efendiderhâl mutfağa girdi ve söyleneni aynen yaptı. Ayak parmaklarındançıkan ateşle aşı pişirdi. Ancak Mevlânâ hazretleri bunu duyuncakerâmetin açıklanmasını uygun bulmayarak; Hay Ateşbâz hay! dedi.Böylece Yûsuf bin İzzeddîn bu olaydan sonra ateşle oynayan mânâsınagelen Ateşbâz ünvânıyla anılmaya başladı.
Ateşbâz Velî hazretleri, Mevlânâhazretlerinin vefâtından sonra dâimî olarak onun sözlerini söyleyerekkalbinin ve rûhunun sükûn ve huzûr bulmasını sağlardı. Sık sık Eğer osözler dilimde olmazsa, ben onun ayrılığına bir dakika dayanamaz vesıkıntıdan, nefessiz kalmaktan ölürdüm. derdi.
O, Mevlânâ hazretlerinin şu mânâdakişiirlerini dilinden düşürmezdi.
Halkı tenvir eden, yol gösterenâlimlerin namazı, beş vakitti. Fakat âşıklar devâmlı namaz içindedir.
Namaz kılarken tâzimsiz ve tertipsiz,kuş gibi başını koyup kaldırma. Yâni, onu yarım yamalak bir erkânlakılma. Namazın mîrâc-ı mümin olduğunu hatırla ve kıldığın namazda busırrı bulmaya çalış.Tövbe bineği ne acâib binektir. Birlâhzada sâhibini zeminden semâlara eriştirir.
Hangi kimsede tefekkür varsa, o kimseiçin her şeyde ibret vardır.
Yüz yaşına yakın uzun bir ömür sürenAteşbâz Velî hazretleri 1285 (H.684) yılında vefât etti. TürbesiKonya`da Meram`a giden eski yoldan biraz içeride Âşıklar Semtindedir.
Ateşbâz Velî hazretlerinin vefâtındansonra Mevlevîhânelerdeki özel ocağa Ateşbâz Velî Ocağı dendi. YineMevlevî Dergâhlarında meydân-ı şerîfte serili beyaz postun adı Ateşbâzpostudur. Bu makâma teslimiyet, mevlevîliğe ikrâr vermek, çileyesoyunmak denir. Mevlevîlikte onun makam ve mevkiine dâimâ büyük saygıgösterilmiştir.
1) Konya Velîleri; s.115-120
2) Diyânet İslâm Ansiklopedisi; c.4,s.57-58
3) Konya Târihi (Konyalı); s.587
ATEŞBÂZ VELÎ kabir adresi konusunda bilginiz varsa lütfen 
