Tâbiîndevri velîlerinden. İsmi, Abdullah bin Zeyd bin Amr el-Cevmî, künyesiEbû Kilâbe`dir. Basra`da doğdu. Doğum târihi bilinmemektedir. 722(H.104) senesinde Şam`da vefât etti.
Abdullah bin Zeyd, Eshâb-ı kirâmdan Sâbitbin Kays, Enes bin Mâlik ve Tâbiînden büyük âlim Katâde`den (r.anhüm)ders alıp ilimde yükseldi. Hadîs-i şerîf ilminde sika, sağlam,güvenilir bir zât oldu. Bir hadîs-i şerîfi öğrenmek için uzun süreseyâhat ederdi. Bu hâlini şöyle anlatır:
Hiç bir işim olmadığı halde Medîne`de,sırf bir hadîs-i şerîfi daha önce duymuş olan bir şahıstan dinlemekiçin üç gün kaldım.
Hadîs-i şerîflerin toplanıp, yazılmasıiçin uğraşırdı. Vefâtından evvel, kitaplarının Tâbiînin büyüklerinden,fıkıh âlimi ve evliyâdan Ebû Eyyûb-i Sahtiyânî`ye verilmesini vasiyetetti. Bir deve yüküne yakın kitâbı Ebû Eyyûb-i Sahtiyânî`ye verildi.
Abdullah bin Zeyd devamlı helâl kazanmayıteşvik ederdi. Bir gün Eyyûb-i Sahtiyânî`ye; Çarşıya git, iş ara. Zirâen büyük huzûr insanlara muhtâc olmamaktır. buyurdu. Başka birine de;Seni, geçimini temin ederken görmek, câmi köşesinde görmemden dahasevimlidir. buyurdu. Döküntü hurma satan ve sohbetine devâm eden birtalebesi vardı. Ona; Ben, senin sohbet meclisinden faydalandığınızannediyordum. Fakat şu bir hakikattir; Allahü teâlâ kötü olan herşeyden bereketini almıştır. buyurdu.
Çok sıcak bir günde bir kâfile ile haccagidiyordu. Susuzluğu çok şiddetli idi. Ellerini açıp; Yâ Rabbî! Senhararetimi ve susuzluğumu giderirsin. diye duâ edince, başı üzerindebir bulut belirip üzerine yağmur yağdı. Elbisesi ıslandı ve susuzluğugitti. Lâkin kâfilede bundan başkasına bir damla yağmur düşmedi.
Abdullah bin Zeyd hazretlerinin hikmetledolu pekçok nasîhat ve sözleri vardır. Bir gün; Hem dünyâ, hem deâhirette yaşayan kimseye ne saâdet! buyurunca; Âhirette nasılyaşandığı kendisinden soruldu, cevâbında; Böyle bir insan dünyâdaAllahü teâlâyı hatırından çıkarmadı, dâimâ O`na yalvardı ve bu sâyedeâhirette O`nun rahmetine mazhar oldu. buyurdu.
Kimlerden uzak duralım? diye soruldu.Cevâben; Arzu ve istekleri peşinden koşanlarla berâber oturupkalkmayınız. Onlarla konuşmayınız. Çünkü, sizi kendi sapıklıklarınadüşürmelerinden zihninizi karıştırmalarından korkuyorum. buyurdu.
Bir tanıdığı arkadaşından şikâyetetmişti. Sana, din kardeşinden istemediğin bir şey ulaşırsa, onun içinbir özür ara. Bir mâzeret bulamazsan, kendi kendine, belki benimbilmediğim bir durum vardır, de. buyurdu.
Bid`at yâni dinde sonradan ortayaçıkarılan ve dindenmiş gibi olan hurâfelere ve bid`at sâhiblerine çokkızar ve şöyle derdi:
Bid`at ehli ile oturmayınız. Onlarlasohbet etmeyiniz. Zîrâ sizi dalâlete düşürebilirler veya bilmediğinizkötülüklere bulaştırabilirler. Bir kimse bir bid`at ortaya çıkarırsaonunla harb ederim.
İlim sâhipleri sorulduğunda:
Âlimler üç kısımdır. Bir kısmı, ilmi ileamel eder, insanlar da onun ilmiyle amel ederler. Diğer bir kısmı, ilmiile amel eder, fakat insanlar onun ilmiyle amel etmez. Başka bir kısmıda ilmiyle kendisi amel etmediği gibi insanlar da amel etmez. buyurdu.
Kendisine münâfıkların âhiretteki hâllerinasıldır? denildi. Buyurdu ki:
Kıyâmet günü Arş-ı a`lâ tarafından birmünâdî Yûnus sûresi 62. âyet ile meâlen;
Ey Allah`ın sevgilikulları! Sizin için bir korku yoktur. Siz mahzûn da edilmezsiniz. nidâeder. Bu nidâdan sonra herkes başını yukarı kaldırır ve; inandık îmânettik, derler. Ancak, münâfıkların başları hiç yukarı kalkmaz ve eğikkalır.
Bir defâsında da; Allahü teâlâya şükresebeb olan dünyâlık insana zarar vermez. buyurdu.
Bir sözü anlamayacak kimseye söyleme!Çünkü o söz, ona zararlı olup, fayda vermez.
Abdullah bin Zeyd hazretleri namazlardansonra Allahümme innî es`elüke`t-tayyibât ve terk-el-münkerât vehubbe`l-mesâkîn ve en tetûbe aleyye ve izâ eradte Lî ibâdike fitnetenen teveffenî gayre meftûnin. duâsını okurdu.
Bir talebesi nasîhat istediğinde rivâyetettiği şu hadîs-i şerîfleri bildirdi.
Üç şey vardır ki, bunlar kimdebulunursa o kimse imânın tadını bulur. Birincisi, bir kimseye Allah veResûlü, başkalarından daha sevgili olmak. İkincisi, bir kimse sevdiğiniAllah için sevmek. Üçüncüsü, bir kimseyi Allah küfürden kurtardıktansonra tekrar küfre dönmekten, ateşe atılmaktan tiksindiği gibitiksinmek.İşlerin en hayırlısı, çok aşırı veyaeksik olmayıp, orta mertebede olanıdır.1) Hilyet-ül-Evliyâ; c.2, s.282
2) El-A`lâm; c.4, s.88
3) Tehzîb-üt-Tehzîb; c.5, s.224
4) Tezkiretü`l-Huffâz; c.1, s.94
5) Sünen-i Dârimî; c.2, s.470
6) Câmiu Kerâmât-il Evliyâ; c.2, s.104
7) Tehzîb-i İbn-i Asâkir; c.7, s.426
Ana Sayfa
ABDULLAH BİN ZEYD kabir adresi konusunda bilginiz varsa lütfen 
