Kurtuluş Savaşının mücâhid gâzilerinden. 1882 (H.1299)yılındaGümülcine`de doğdu. 1957 (H.1377)de İzmir`de vefât etti.
Küçük yaştan îtibârenmükemmel bir tahsil ve terbiye ile yetişti.Gençliğini ve ömrünü ilim meclisleri ile savaş meydanlarında geçirdi.Birinci Dünyâ Savaşında cihâd-ı mukaddes îlân edildiği zaman, halkıdîn-i İslâm ve ümmet-i müslümanı koruma yolunda cihâda teşvik etti.Bunun için bir de broşür çıkardı. Burada cihâd hakkında âyet vehadîslerin izâhından sonra şöyle demekteydi:
...Ey din kardeşler!Cümlenin malûmudur ki, Moskof, müslümanlığınkadîm düşmanıdır. İngiliz ve Fransızlar da son zamanlarda müslümanlıkâlemine karşı bir cellât kesildiler. İngiliz ve Fransızlar, Rusya gibigaddâr ve müstebit bir hükümetle elele vererek idâreleri altındabulunan müslüman kardeşlerimize yapmadık fenâlık bırakmadılar. Geçensene Rumeli fecâyii de onların zâlimâne ve hâinâne tertiblerinetîcesinde yapıldı. İşte onların mezâlimi bugün sâha-i cihanda ve üçyüz milyon ehl-i İslâmın uyanmasını ve kalkmasını mûcib oldu.
Bugün Rus, İngiliz, Fransızahalisi bir araya gelse, toplansa, hüküm veesâretleri altında bulundurdukları ehl-i İslâmın yarısından azdır. İştebugün Âlem-i İslâmın en müthiş ve mel`ânetkâr düşmanlarıyla muhârebemizvar. Öyle düşmanlar ki; idâresi altında din kardeşlerimiz envâ-ımezâlime uğruyor. Lâkin Allahü teâlânın yardımıyla o dinkardeşlerimizin göz yaşları Hükûmet-i muazzamamızın ve şanlı ordumuzuntedbir ve gayretleri ve Âlem-i İslâmın vatanperverâne hareketleri ilesilinecektir.
Ehl-i İslâmın düşmanı nekadar çok olursa olsun, Âlem-i İslâmımahvedemezler. Muhâfaza-i din ve vatana âit şer`an mükellef olduğumuzvazîfeyi lâyıkı ile îfâ edersek netîcede zafer bizimdir. Resûlullahefendimizin dîninin nûrları sönmez. Dîn-i mübîn-i İslâm kıyâmete kadarpâyidâr olacaktır. Dîn-i celîl-i İslâmın hâmisi, Allahü teâlâ ve şefîiResûl-i müctebâ efendimiz hazretleridir.
Allahü azîmüşşânın ve Resûl-imüctebânın emîrleri mûcibince hareket veböyle cihâd zamânında malımızı ve canımızı fedâya gayret edelim. Zîrâgördüğümüz felâketler dûçâr olduğumuz musîbetler artık cana dayandı.Elhamdülillah dünyâ yüzündeki âlem-i İslâm uyandı. Malûmdur ki; dünyâyüzünde üç yüz milyon müslüman kardeşlerimiz var. Hilâfet makâmınınşefkatli, merhametli sancağı altında mesûd ve bahtiyar hayat sürenyirmi milyon nüfûs-ı müslime bulunuyor. İran ve Efgan hükümetlerininidârelerindeki on altı milyondan maâda iki yüz altmış dört milyonuecnebilerin, düşmanların boyunduruğu, idaresi altındadır. Yazık değilmi? Allahü teâlâyı bir, Peygamberân-ı izâmı hak tanıyan dinkardeşlerimiz, hakkı yıkmaya çalışanların esâreti altında bulunuyor,inliyor.
İslâm memleketlerini birçokzamanlardan beri kaplayan felâketleridüşünelim. Koca Endülüs Devlet-i İslâmiyesi ne oldu? Bir fertkalmayıncaya kadar İslâmlar mahvoldu. Yüzden fazla vilâyete sâhip,İslâmın saltanatının merkezi olan o koca müslüman memleketi ne içinİslâmların elinden çıktı? Üç yüz bin câmii şerîfi olan ve üç yüz binminberde hutbe okunan o koca kıtanın, İspanyalıların eline düşmesiacaba nedendir? Hindistan müslümanları neden esâret altına girdi? Nedenher karış toprağını ecdâdımızın kanlarını dökerek aldıkları memleketlerdüşmanlar eline geçti? Neden olacak:
Kişiye zulmeder mi hiçMevlâsı,Kişinin çektiği kendicezâsı... Yine Kur`ân-ı kerîmdebuyrulmuştur. Meâl-i şerîfi:
Birmillete, bir kavme ihsân olunmuş memleketi, nîmeti cenâb-ı Hakellerinden almaz. Ne zaman ki; o millet, o kavim, o ilâhî nîmetinkadrini bilmez, kıymet-i hakikiyesini takdir etmez, sefâhete gider,nefsinin peşine düşerse hazret-i Allah ellerinden alır. İşte şusırr-ı celîl-i İlâhî, müslümanlar hakkında zuhûr etmiştir.
Allahü azîmüşşân bize tarîk-inecâtı göstermiştir. Kur`ân-ıazîmüşşânda... diyerek uzun uzun âyet ve hadîsler zikredip halkıbirliğe ve cepheye koşmaya dâvet etmekteydi.
Birinci Dünyâ Harbininkaybedilip vatanın işgâl altına düşmesindensonra Es`ad Hoca silâha sarılarak yanına aldığı gençlerle tâGümülcine`den beri tıynetlerini iyi tanıdığı Yunan çetelerininkarşısına geçti. Aydın havâlisinde çarpışan Kuvay-ı Milliyeciler içindecidden çok büyük hizmetler yaptı. Muntazam ordu teşekkül ettikten sonrada millî ordunun fahrî müftüsü sıfatıyla zafere kadar hitâbeti vesilâhıyla din ve vatan uğrunda görülmemiş bir fedâkârlıkla çalıştı.Es`ad Hoca`nın bu devredeki uzun ve teferruatlı mücâdelesinin birkısmını, millî mücâdele Aydın cephesi kumandanı ve harekât-ı harbiyereisi Tâhir Özerk Bey bir mektubunda şöyle nakletmektedir:
...Millî mücâdelede, Aydınve Ödemiş cepheleri harekât-ı harbiye reisibulunduğum cihetle pek muhterem diğer bir hocamızdan da bahsetmekvecîbedir. O da birinci Büyük Millet Meclisinde Aydın mebûsu olarakbulunmuş olan Hoca Es`ad Efendidir. Aydın`da sultânî mektebinde muallimve Aydın Hilâl-i Ahmer reisi iken işgâl üzerine silâha sarılarakcephemize gelmiş, hakîkî bir muhârib olarak bizimle muhârebelereiştirak etmiştir.
Yunan, Ödemiş`in Mendegümeüstündeki bayıra, açık ordugâh kurmuştu. Bizde Koçak Deresi ağzında yüz elli mevcutlu bir piyâde taburu ve butaburun sağında kırk kadar zeybek kızanıyla Mendegümeli Hasan HüseyinEfe, sol cenahdaki tepede bir kudretli cebel topu ve benim maiyetimdeyedi süvâri (muhterem Hoca Es`ad Efendi de dâhil), buna mukâbil düşmanbir alay piyâde ve dört toplu bir cebel bataryasından mürekkeb idi.Fecirle berâber savaş başladı. Her neye mal olursa olsun Mendegümehavzasını düşmandan geri almamız esas gâyemiz idi. Bunu da taarruzemîrlerimizde bildirmiştik. Fecrin o ıssızlığı sırasında ordu müftümüzmuhterem hocamız Es`ad Efendi kendisi ve topçu askerleri tekbirlergetirerek ilk mermiyi biricik topumuzun namlusuna yerleştirtti. Harpkızıştı. Açıkta mevzi alan düşman topçusu, Koçak Deresi ağzına doğrudört mermi attı. İşâretimiz üzerine bizim topumuz açıkta bulunan düşmantopçusuna tekbirlerle ateşlendi. Tekbirlerle yerleştirilen bu mermidüşman topunun birinin ağzına isâbet etti, bunu müteâkip de düşmantopları üzerine beş mermi daha yollandı. Düşman topları susup yalnızbizim topumuzun patlaması Yunanlıları sarstı, düşman topçusu mühimzâyiâtla perişan bir halde geriye kaçtı. Yunan askerleri bozulup,yüzlerce ölü bırakarak kaçtı. Bizim zâyiâtımız, biri mülâzım olmaküzere üç yaralıdan ibâretti. İki buçuk saat sonra Başören, Küçükören,Mahmutlu köyleri tamâmen düşmandan geri alındı. Biz de muzaffer olarakcephe karargâhı olan köşke döndük.
Muhterem hocamızın gerekmuhârebe ve gerek siyâset sâhalarında büyükhizmetleri vardır. Aydın muhârebesinden sonra Yunan mezâlimini İstanbulhükûmetine ve Îtilaf devletleri mümessillerine anlatmak üzere umumhalkın mümessili olarak Aydın Belediye Reisi Reşat Beyle birlikte Rodostarikiyle İstanbul`a gitmesi ve beynelmilel bir tahkik heyetiningelmesine ve lehimizde rapor verilmesine dâir büyük hizmetlerine pahabiçilmez, takdir ve tebcîl-i vecîbedir.
Es`ad Hoca Birinci TürkiyeBüyük Millet Meclisine Aydın mebûsu olarakseçildi. İkinci devrede ise, Menteşe (Muğla) Mebûsu oldu. Ogerçekleştirilmesi için üç sene milletçe yekvücut bir halde vefedâkârca çalışılan Mîsâk-ı Millî`nin tescil ettirilmesini cânugönülden arzuluyordu. Ancak Lozan heyetinin bu gâyeden uzakfaâliyetlerini görünce, şiddetli tenkitlerde bulundu. Meclistemuâhedeye red anlamına gelen kırmızı oy verdi. Bilhassa Batı TrakyaTürklerinin mukaddesâtı üzerindeki tâvizkâr politikayı tenkîd edenEs`ad Hoca, yaptığı konuşmada; Ben Yunan palikaryalarını bilirim.Onlara teslim ettiğiniz Türklerden birgün gelecek; bir torba kemik bilealamayacaksınız. dedikten sonra, Mora veGirid gibi yerlerde bununmisâllerini nakletti.
Es`ad Hocanın, KurtuluşSavaşı devresinde kaleme aldığı broşüründenbaşka birkaç küçük kitabı daha vardır. Bunlar:
Ah Aydın (Şiirşeklinde beyannâme),
Verin Zavallılara ve
Hilâl-i Ahmer`dir.
Soyadı kanununun çıkmasındansonra İleri soyadını alan Esad Hoca,1927`den sonra meclise girmeyerek İzmir`in Torbalı kazâsına yerleşti.Burada bir kenara çekilerek ibâdet ve zikirle münzevî bir hayat yaşadı.Zaman zaman İzmir`in muhtelif câmilerinde halka vâzlar vererek dînîduygularını kuvvetlendirmeye çalıştı. Onlara devamlı olarak çocuklarınadin bilgilerini vermeleri için nasihatlar ederdi. 15 Nisan 1957târihinde İzmir`in Kestane Pazarı Câmisinde vâz vermeye giderkengeçirdiği trafik kazâsı sonucu vefât etti.
1) Sarıklı Mücâhidler
Ana Sayfa
Kişiye zulmeder mi hiçMevlâsı, kabir adresi konusunda bilginiz varsa lütfen 
