Sonasırda Anadolu`da yetişmiş velîlerden. Pîrî Sâmî diye de bilinir.Babası Erzincan`ın meşhûr Kırtıloğulları sülâlesinden İbrâhimEfendidir. 1848 (h. 1264) senesinde Erzincan`da doğdu. 1912 (H. 1330)senesinde Erzincan`da vefât etti. Kabri eski Erzincan`da Terzi BabaMezarlığına giden yol üzerindeki dergâhının bulunduğu Akmezarlık`tadır.
Erzincan`ın Selüke köyünde dünyâya gelenMuhammed Sâmî Efendi, ilk tahsîlini köyünde yaptı. Köy hocasındanKur`ân-ı kerîm okumayı öğrendi. Erzincan`ın Eski Hükûmet tâbir edilenmedresesinde Arapça ve Farsça öğrendi. İlim tahsîlini devâm ettirmeküzere İstanbul`a geldi. Fâtih Medresesinde aklî ve naklî ilimleriöğrendi.
Buradaki tahsîlini tamamladıktan sonra,müderrislik icâzetnâmesi, diploması alarak Erzincan`a döndü. Bugünküadıyla Karakaya olan Keleriç köyü câmiinde imâmlık ve hatiplikvazîfesine başladı. Kâdiriyye yolu mensuplarından Şeyh AbdurrahmânEfendinin ve Nakşibendiyye mensuplarından Hacı Mustafa FehmiErzincânî`nin sohbetlerinde bulundu.
Zaman zaman Erzincan`a giderek Câmi-iKebirde yaptığı vâz ve nasîhatlarıyla insanlara İslâmiyetin emir veyasaklarını anlattı. Birkaç yıl sonra Hınıs Rüşdiyesine muallim ve dahasonra Erzurum Rüşdiyesine muallim-i evvel tâyin edildi. Bu vazîfededört yıl kadar kalıp talebe yetiştirdi.
Erzurum`da bulunduğu sırada PTTmüdürlerinden İsmâil Efendi adında birisiyle tanıştı. İsmâil Efendi,Bitlis`in Nurşin köyünde bulunan büyük velî Abdurrahmân-ı Tâgî (Tâhî)hazretlerinin büyüklüğünü ona anlattı. İsmâil Efendi ile birlikte,hocası olan bu büyük zâtı ziyârete gittiler. Hacı Sâmî Efendi birkaçgün Abdurrahmân-ı Tâgî hazretlerinin sohbetinde bulundu. Onun büyük birvelî olduğunu görerek, talebe olmaya karar verdi.
Bir gün sohbetten sonra, o zâtın eliniöperek; Efendim, kabûl buyurursanız memuriyetten istifâ edip,hizmetinizde bulunmak istiyorum. dedi. Şeyh Abdurrahmân Efendi, onaâilevî durumunu ve borcu olup olmadığını sorduktan sonra; Senin birazborcun varmış. Bir yıl daha çalışarak borçlarını öde; anne ve babandanmüsâde aldıktan sonra buraya gel. diye emretti. Bunun üzerine,Erzurum`daki vazîfesine geri döndü ve bir yıl daha çalışarak borçlarınıödedi. Erzincan`da bulunan babası, annesi ve âliesinden izin alarak,vazîfesinden istifâ edip, Şeyh Abdurrahmân Efendinin hizmetindebulunmak üzere Nurşin`e gitti.
Şeyh Abdurrahmân Efendinin tekkesindekitalebelerle birlikte iki yıl kadar tasavvuf ilmini tahsîl etti.Abdurrahmân Efendi, sohbetlerini Arapça ve Kürtçe yapıyordu. Hacı SâmîEfendi, hocasının ilminden istifâde etmek, sohbetlerinden bereketlenmekiçin orada bulunduğu sırada Kürtçe öğrendi. Türkçe, Arapça ve Farsçanınyanında, Kürtçeyi de ana dili gibi konuşur oldu. İki yıl sonundakendisine icâzet, diploma verilerek; insanlara İslâmiyeti öğretmek,doğru yolu göstermeki çin memleketi Erzincan`a gönderildi.
Hacı Sâmî Efendinin iki yıl gibi kısa birzamanda icâzet alıp halîfe oluşu, tekke içinde hizmette bulunan diğertalebeler arasında bir takım dedikodulara sebeb oldu. Uzun zamandırorada bulunup, icâzet alamayan talebeler vardı. Bu durum hocalarınabildirilince; Hacı Sâmî Efendinin hocaları, lambasının şişesine gazınıkoymuş, fitilini takmış, bize yalnızca bir kibrit çakmak vazîfesikalmıştı. Biz de onu yaptık. buyurdu.
Hocasının elini öpüp, duâsını aldıktanosnra Erzincan`a gelen Hacı Sâmî Efendi, önceden imâmlık yaptığıKeleriç köyüne gitti. Orada eski talebesi Beşir Efendi ile birlikte onkişi hizmetine girdi. bir müddet kendi köyü Selüke`ye gelerek altı aykadar kaldı ve kışı orada geçirdi.
Sonra babasından izin alarak Erzincan`agitti. Selüke köyündeki bir kısım mal varlığını satarak Erzincan şehirkıyısında daha sonra Mecidiye-yi kebîr adı verilen bir mahallede,Keçioğullarından altmış dönümlük bir tarla satın aldı. Bu tarla üzerinekendisi için bir mesken ve bitişiğine de gelen misâfirlerin kalmasıiçin iki katlı bir bina, evlerin yanına bir de câmi yaptırdı. Hacı SâmîEfendi, işte bu binada hocasının emir buyurduğu şekilde insanlarıterbiye etmeye başladı. Allahü teâlânın dînini insanlara öğretti.Yanlış yollara gitmelerine mâni oldu.
Az zamani çinde, sözünden, sohbetinden,hal ve hareketlerinden lezzet alan halk, akın akın gelerek ona bğlanıpistifâde ettiler.
Hacı Sâmî Efendi geriye Nusreddîn,Fahreddîn, Şeyhaddîn, Selâhaddîn, Eşref ve Hacıbayram adında altıerkek; Hâlise ve Muhlise adında iki kız bırakarak 1912 (H. 1330)senesinde kurban bayramı akşamı vefât etti.
Eski Erzincan`da Terzi Baba Mezarlığınagiden yol üzerindeki câmiinin ve dergâhının bulunduğu Akmezarlık diyebilinen yerde defnedildi.
Câmi ve dergâhının çevresinde ağaçyetiştirmiş, bunların gelirleriyle câminin, dergâhın ve diğerkısımların ihtiyâcı için dört takım ev, ayrıca çeşitli yerlerdesekiz-dokuz değirmen yaptırmıştır. Dergâhının bulunudğu yerde bugünkendi kabri blunmaktadır. 1939 yılındaki büyük depremde câmii, dergâhıve üç bine yakın kitabı olan kütüphânesi harâb olmuştur.
Talebelerinden bâzıları Hahlı HacıAbdurrahmân Efendi, Kelkitli Hacı Ali Efendi, Refâhiye`nin Hanzarköyünden Hacı Hasan Efendi, Hacı Hoca Mehmet Efendi ve BeşîrEfendilerdir. Kendisinden sonra vazîfesini Beşîr Efendi devâmettirmiştir.
KALP KIRMAYIN
Bir sohbeti sırasında buyurdu ki:
Kimsenin kalbini kırmayınız. Herkesehürmetle muâmele ediniz. Zîrâ karşınızdaki bir velî olabilir. Böyleceonların nazarına, himmetine kavuşursunuz. Evliyânın nazarı ve bakışıkimyâdır. denilmiştir. Eğer onu bunu incitmeyi huy ve tabiatedinirseniz bir gün bilmeden Allahü teâlânın sevdiklerinden birininkalbini kırar, üzersiniz de, sonar perişân olursunuz. Nitekim hedîs-ikudsîde;
Ben kalpleri kırık olanların yanındayım. buyruldu.Bunun için Her gördüğünü Hızır bil! demişlerdir.
Peygamber efendimiz;
Cemâatte rahmetvardır. buyurdu. Cemâatten birinin duâsı, dileği kabûl olursacemâatin hepsinin birden duâsı kabûl olur. Cemâatle namaz kılmanınhikmeti budur.
Ana Sayfa
HACI MUHAMMED SÂMÎ EFENDİ kabir adresi konusunda bilginiz varsa lütfen 
