İstanbul’dayetişen evliyânın büyüklerinden. İsmi, Mehmed Nûri bin Seyyid Hüseyinolup, lakabı Şemseddîn’dir. Seyyid Abdülkâdir-i Geylânînin onbeşincibâtından torunudur. 1801 (H.1216) senesinde İstanbul’da doğdu. 1866(H.1282) senesi Şevvâl ayının on dördüncü gecesi İstanbul’da vefâtetti. Cenâze namazı, Beşiktaş Sinân Paşa Câmiinde kalabalık bir cemâattarafından kılındı. Mevlânâ Yahyâ Efendinin türbesine defnedildi.
Mehmed Nûri Efendi, tahsîl yaşınagirdiğinde, evlerinin yakınlarında bulunan Mercanağa Mektebi’ndeKur’ân-ı kerîmi ezberledi. Sonra Bâyezîd Câmiinde ders veren, Baltacınâmıyla anılan Hasan Efendiden; sarf, nahiv ve mantık ilmini öğrendi.1826 senesinde hac farîzasını yerine getirmek için Hicaz’a gitti. Hacdönüşünde Süleymâniye Câmiinde ders veren, Şehrî Hâfız Efendi olaraktanınan İstanbullu Hâfız Mehmed Efendinin derslerine devâm etti. Me’ânîilmini Buldanlı lakabı ile meşhûr olan Kayyûmî Mehmed Efendiden, fıkıhilmini Şalcı lakabı ile tanınmış Tosyalı Ali Efendiden, usûl ilminiKazanlı Mehmed Efendiden öğrendi. Tanınmış hattatlardan Mehmed VasfîEfendiden hat sanatını öğrendi.
Kayseri’nin tanınmış evliyâlarından veNakşibendiyye yolunun büyüklerinden olan Şeyh Mehmed Saîd Efendi, 1820senesi ortalarında hocası Şeyh Ahmed Behcetî el-Kayserî ile birlikteİstanbul’a geldi. Bir süre sonra Mehmed Nûri Efendi ile karşılaştılar.Şeyh Ahmed Behcetî Efendi, talebesi Mehmed Saîd Efendiye; “Bu genci,sen yetiştireceksin. Ümmet-i Muhammed’den birçoğu, onun vesîlesiyledoğru yolu bulacaklar.” dedi. Bundan sonra Mehmed Saîd Efendi, uzunsüre Mehmed Nûri Efendiyi göremedi. On sekiz sene sonra bir Ramazân-ışerîf ayında, vâz ve nasîhat etmek için İstanbul’a gelen Mehmed SaîdEfendi, hocasının işâret buyurduğu zamânı bekledi. 1828 senesiRamazân-ı şerîf ayında, Mehmed Nûri Efendi, Mehmed Saîd Efendininhuzûruna gelerek, kendisini talebeliğe kabûl etmesini ricâ etti. MehmedSaîd Efendi, hocasının işâreti üzerine onu talebeliğe kabûl etti.Mehmed Nûri Efendi, 1836 senesine kadar tasavvuf yolunun edebini veesaslarını öğrendi.
Mehmed Nûri Efendi, 1836 senesindeMevlânâ Yahyâ Efendi Dergâhına ders vermek üzere, Sultan İkinci MahmûdHân tarafından tâyin edildi. Daha sonra, Nusretiye Câmiinde
Şifâ-iŞerîf dersleri vermeye başladı. Bu derslerin bâzısında, Sultan dahazır bulundu. 1841 senesinde ikinci defâ hacca gitti. Hac dönüşüderslerine ve talebe yetiştirmeye devâm etti.
Mehmed Nûri Efendinin herşeyi, dîn-iİslâma ve sünnet-i seniyyeye uygun idi. Güzel tabiatlı, zâhid, cömertve kâmil bir zât idi. Çok talebe yetiştirdi.
Buyurdu ki: Şu hususa çok dikkatetmelidir. Babadan kalmış veya bir kolayını bulup gelir temin etmekgâyesiyle bir dergâh ele geçirmiş kimseler vardır. Bunlar tasavvufyolunda, bâzı kitap ve risâleleri okuyarak âriflik iddiâ ederler.“Şeyhiz” diyerek, insanlara doğru yolu göstermek isterler. Fakatkendileri doğru yolun hangisi olduğunu bilmezler. Böyle kimseler körbir insan gibidir. Bunların talebeleri de kör olur. Bunların, enindesonunda tehlikeli bir uçuruma düşmelerinden korkulur.
Bir başka grub daha vardır ki, bunlarınne gusl abdesti, ne abdesti, ne namazı, ne de oruçları vardır. Hertürlü yasakları mübâh derecesinde işlerler. “Bizim guslümüz ezelîdir.Abdestimiz o zaman alınmıştır. Namaz ve oruçlarımız o zaman edâolmuştur”, “Biz cemâl âşıkıyız. Bizim Cennet ve Cehennemle işimizyoktur” derler. Bu gibi kimselerden uzak olmak lâzımdır. Bu kimselerdenuzak kalmak, Allahü teâlâya yakın olmaktır. Bu gibiler pisliğebatmışlardır. Yanlarına varanlara pislik bulaşır.
Bir hoca, ilim öğrenmek isteyentalebesine şu beş şeyi emreder: 1) Devamlı abdestli olmak, 2) Farznamazları, cemâati terk etmeyerek vaktinde kılmak, 3) Kazâya kalmışnamaz ve oruç borcu varsa, onları da en kısa zamanda tam olarak edâetmek, 4) Yalan söylemekten ve dedikodu etmekten son derece çekinmek vesakınmak, 5) Hiç kimsenin aleyhinde olmayıp, kendi kusurlarınınaffedilmesi için duâ ile meşgûl olmak.
Nûri Efendinin yazmış olduğu risâlelerdenbâzıları şunlardır:
1) Miftâh-ul-Kulûb, 2) Murâkabe, 3) TasavvufYolunun Şartları, 4) Vasiyetnâme, 5) Pendiye, 6) Evrâd-ı FethiyyeEvrâd-ı Behâiyye.DOĞRU YOLU GÖSTEREN
Nûri Efendi buyurdular ki:
Ey hakkı hak olmayandan ayırt ederek,Allahü teâlânın rızâsına tâlib olan ve Resûl-i ekremi çok sevenkardeşlerim! Bilmiş olun ki, kâr ve zarar beldesi olan bu fâni dünyââlemine gelerek, îmân etmekle müşerref olan ve Kelime-i tevhîdi dilleriile söyleyip kalbleri ile tasdîk eden müminler, yaradılışının aslındabulunan ilâhî feyzlere ve ihsânlara kavuşmuştur. Allahü teâlânınhazînesi olan kalb kapısını, arzu, hırs, şehvet ve muhabbet gibişeytanın aşağılık askerlerine karşı koru ve onları içeriye bırakma.Doğru yolu gösteren bir rehber bulup, ona talebe olmaya çalış. Çünkürehbersiz yola çıkmak ve yolu bulmak, gecenin zifirî karanlığındabilinmeyen bir yolda, ışıksız ve tek başına gitmek gibidir. Böyle birdurumda, insan gittiği yeri görmez, bastığı yeri bilmez. Önünde çukurmu yoksa uçurum mu var, farkedemez. Bu şekilde yola çıkanların,tehlikeye düşmelerinden korkulur. Mürşid-i kâmilin huzûruna gidipgeldiği için, o yolların hatâlarını ve tehlikelerini görüp anlamıştır.Mürşid-i kâmil, kendisine bağlanan talebesini o yollardan kolaylıklageçirir. Mürşid-i kâmilin alâmeti çoktur. Fakat söyleyeceğim şu üçhusûsu iyi dinle: 1) Huzûruna vardığın zaman bütün gamın ve kederingider. İçinde bir ferahlık ve muhabbet uyanır. 2) Meclisinden ayrılmayıistemezsin. Bir inci tânesi gibi olan sözleri, muhabbetini arttırır. 3)Ziyâretine gelen herkes duâsını niyâz ile mesrûr olurlar. Bu üç sıfatıkendisinde toplayan zâtın bütün ahlâkı Resûl-i ekremin ahlâkıdır. Bu üçsıfat ve alâmet, riyâsız, gösterişsiz hangi zâtta görülür ve bilinirse,hemen o zâta tam bir teslimiyet ile teslim ol! Cenâze yıkayanınelindeki mevtâ gibi emrettiği yerde dur, her emrine uy. Hizmetlerini veemirlerini kendine nîmet bil.
1) Sefînet-ül-Evliyâ; c.2, s.67
2) Evrâd-ı Behâiyye
3) Miftâh-ül-Kulûb
4) İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; c.18,s.69
NÛRİ EFENDİ kabir adresi konusunda bilginiz varsa lütfen 
